स्व. आक्का लताबाई सुरेशराव शंखपाल-पाटील: सहाव्या पुण्यस्मरण दिनी स्मृतींना भावपूर्ण उजाळा

 पिंपळनेर (सहसंपादक - अनिल बोराडे):

निर्भीड विचारांची धार, अन्यायाविरुद्ध आवाज उठविण्याची धमक, महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी अविरत धडपड आणि आदिवासी समाजातील मुला-मुलींना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्याचा ध्यास असणाऱ्या बहुआयामी व्यक्तिमत्त्वाच्या धडक नेत्या स्व. आक्का लताबाई सुरेशराव शंखपाल-पाटील यांच्या कार्याचा आणि विचारांचा सहाव्या पुण्यस्मरण दिनानिमित्त भावपूर्ण स्मृतिजागर करण्यात आला. यानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात राजकीय, सामाजिक, शैक्षणिक आणि धार्मिक क्षेत्रातील विविध मान्यवरांनी त्यांच्या स्मृतींना विनम्र अभिवादन केले.

संघर्ष, धैर्य आणि लोकसेवेचे बुलंद नेतृत्व

आक्का म्हणजे केवळ एक व्यक्ती नव्हे, तर संघर्ष, धैर्य, सामाजिक बांधिलकी आणि लोकसेवेचा एक बुलंद आवाज होता. राजकारणात सक्रिय असतानाही त्यांनी जनसामान्यांशी असलेली आपली जिव्हाळ्याची नाळ कधीही तुटू दिली नाही. स्पष्टवक्ता स्वभाव, निर्भीड भूमिका आणि सडेतोड उत्तर देण्याची त्यांची हातोटी हीच त्यांची ठळक ओळख होती. कोणत्याही विषयावर आपले मत ठामपणे मांडणे आणि समाजहिताच्या प्रश्नांवर कधीही तडजोड न करणे हा त्यांच्या स्वभावाचा स्थायीभाव होता. त्यामुळेच संपूर्ण तालुक्यात त्यांच्याविषयी विशेष आदर आणि आपुलकीचे वातावरण होते.

महिला सक्षमीकरणासाठी अष्टपैलू प्रयत्न

महिलांनी केवळ चार भिंतींच्या चौकटीत न अडकता सामाजिक, राजकीय व सार्वजनिक जीवनात आत्मविश्वासाने पुढे यावे, यासाठी आक्कांचे प्रयत्न उल्लेखनीय होते. महिलांच्या हक्कांना वाचा फोडणे आणि त्यांच्या संघटनात्मक बळकटीकरणासाठी त्यांनी आपले आयुष्य वेचले. महिलांनी स्वतःच्या हक्कांची जाणीव ठेवून अन्यायाविरुद्ध उभे राहावे आणि निर्णयप्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घ्यावा, अशी त्यांची ठाम भूमिका होती. त्यांच्या याच निर्भीड व्यक्तिमत्त्वातून अनेकांना लढण्याची प्रेरणा मिळाली.

आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी आयुष्यभराची तळमळ

आक्कांच्या जीवनकार्याचा सर्वात जिव्हाळ्याचा पैलू म्हणजे आदिवासी समाजातील मुला-मुलींचे शिक्षण. “माझ्या आदिवासी पट्ट्यातील विद्यार्थ्यांसाठी मला ईश्वराने आणि माझ्या वडिलांनी दिलेला वसा मी स्वतः पुढे चालवत राहणार,” हे त्यांचे शब्द त्यांच्या कार्यामागील निष्ठा आणि सामाजिक उत्तरदायित्व अधोरेखित करतात.

दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या हक्कापासून वंचित राहावे लागू नये म्हणून शाळा, वसतिगृहे आणि आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी त्यांनी अجهत प्रयत्न केले. त्यांच्या या शैक्षणिक योगदानामुळे आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचे नवे मार्ग खुले झाले.

सामाजिक कार्याचा वारसा आणि सुरू असलेले उपक्रम

आक्कांच्या निधनानंतरही त्यांनी सुरू केलेले समाजहिताचे कार्य विविध संस्था आणि उपक्रमांच्या माध्यमातून समर्थपणे पुढे सुरू आहे:

 * चंद्राई महिला मंडळ संचलित केंद्रीय अनुसूचित जमाती प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, पानखेडा

 * केंद्रीय अनुसूचित जमाती निवासी मुलींचे वसतिगृह, पिंपळनेर

 * सुलक्षव्दिप मुलींचे वसतिगृह, पानखेडा

 * सावित्रीबाई विविध कार्यकारी सहकारी महिला उद्योग

 * नालंदा गृहउद्योग

कुटुंबातील ज्येष्ठ चिरंजीव विवेक सुरेश शंखपाल हे सामाजिक कार्याचा वारसा पुढे नेत आहेत, तर धाकटे चिरंजीव परेश सुरेश शंखपाल हे शिक्षक म्हणून ज्ञानदानाचे महत्त्वपूर्ण कार्य करत आहेत.

मान्यवरांकडून आदरांजली

सहा वर्षांचा काळ लोटला तरी आक्कांच्या निधनाने निर्माण झालेली पोकळी अद्यापही कायम आहे. मात्र, त्यांचे विचार, त्यांची समाजबांधिलकी आणि त्यांचे ध्येय आजही पिढियांना प्रेरणा देत आहे. त्यांच्या सहाव्या पुण्यस्मरण दिनानिमित्त उपस्थितांनी त्यांच्या आठवणींना उजाळा देत त्यांना आदरांजली अर्पण केली आणि त्यांचे विचार तळागाळापर्यंत पोहोचविण्याचा संकल्प केला.