उंभरेत लोकसहभागातून प्राचीन महादेव मंदिराचा भव्य जीर्णोद्धार; वैदिक मंत्रोच्चारात शिवपिंड व नंदीची प्राणप्रतिष्ठा

 संपूर्ण गाव भक्तिमय वातावरणात न्हाऊन निघाले; ग्रामस्थांची एकजूट, श्रद्धा आणि समर्पणाचा अनोखा संगम!

सहसंपादक: अनिल बोराडे:उंभरे (धुळे):

> *"श्रद्धा, सेवा, समर्पण आणि लोकसहभागाच्या बळावर धुळे जिल्ह्यातील साक्री तालुक्यातील उंभरे गावाने एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे. गावकऱ्यांच्या अभूतपूर्व एकजुटीतून गावातील प्राचीन महादेव मंदिराचा भव्य जीर्णोद्धार अत्यंत थाटात संपन्न झाला असून, मध्यप्रदेशातील पवित्र ओंकारेश्वर येथून आणलेल्या नवीन शिवपिंड व नंदीची वैदिक मंत्रोच्चारात प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली."*

अनेक वर्षांपासून दुभंगलेल्या अतिप्राचीन महादेवाच्या पिंडीच्या जागी नवीन मूर्तींची स्थापना झाल्याने आणि "हर हर महादेव"च्या जयघोषाने संपूर्ण उंभरे गाव भक्तिमय वातावरणात न्हाऊन निघाले होते.

 गावकऱ्यांची खंत अन्‌ ग्रामसभेचा ऐतिहासिक निर्णय

उंभरे गावातील महादेव मंदिर हे अनेक पिढ्यांपासून ग्रामस्थांच्या श्रद्धेचे प्रमुख केंद्र राहिले आहे. मात्र, कालांतराने मंदिरातील अतिप्राचीन शिवपिंड दुभंगली होती, तसेच पिंडीसमोरील नंदीच्या मूर्तीचेही काही भाग तुटले होते. यामुळे ग्रामस्थांच्या मनात मोठी खंत होती. अखेर यावर मार्ग काढण्यासाठी ग्रामसभा बोलवण्यात आली. संपूर्ण ग्रामस्थांनी एकत्र येत सर्वानुमते मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्याचा आणि नवीन शिवपिंड व नंदीची स्थापना करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला.

ओंकारेश्वरहून शिवपिंड आणि नंदीचे आगमन

निर्णय होताच संपूर्ण गाव एकवटले. कोणत्याही बाहेरील मदतीची वाट न पाहता ग्रामस्थांनी स्वयंस्फूर्तीने आर्थिक मदत, श्रमदान आणि नियोजनाची संपूर्ण जबाबदारी अंगावर घेतली. या धार्मिक कार्यासाठी विशेषत्वाने मध्यप्रदेशातील पवित्र **ओंकारेश्वर** येथून विधिवत नवीन शिवपिंड आणि नंदीची मूर्ती आणण्यात आली.

 तीन दिवस धार्मिक विधी अन् वैदिक मंत्रोच्चार

जीर्णोद्धार आणि प्राणप्रतिष्ठा सोहळ्यासाठी नाशिक जिल्ह्यातील लोहणेर येथील विद्वान ब्राह्मणांना पाचारण करण्यात आले होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली सलग तीन ते चार दिवस मंदिर परिसरात विविध धार्मिक विधी पार पडले. यात:

 * मुख्य पूजन आणि होमहवन

 * शास्त्रोक्त रुद्राभिषेक

 * मंत्रजागर आणि वैदिक कर्मकांड

या विधींमुळे संपूर्ण परिसरातील वातावरण पवित्र आणि सात्विक बनले होते.

### आठ दांपत्यांच्या हस्ते प्राणप्रतिष्ठा; महाआरती व महाप्रसाद

प्राणप्रतिष्ठेच्या मुख्य शुभमुहूर्तावर गावातील **आठ दांपत्यांच्या हस्ते** वैदिक मंत्रोच्चारात शिवपिंड व नंदीची विधिवत स्थापना करण्यात आली. यावेळी मंदिर परिसरात झालेला शंखनाद, घंटानाद आणि "हर हर महादेव"च्या घोषणांनी उपस्थित भाविकांचे अंगावर रोमांच उभे केले.

प्राणप्रतिष्ठा सोहळा संपन्न झाल्यानंतर मुख्य महाआरती झाली. त्यानंतर आयोजित भव्य भंडाऱ्यात हजारो भाविकांनी महाप्रसादाचा लाभ घेतला. गावातील महिला, युवक, ज्येष्ठ नागरिक आणि बालकांसह सर्व समाजबांधवांनी या सोहळ्यात मोठ्या उत्साहाने आणि शिस्तीने सहभाग घेतला.

सामाजिक ऐक्याचा नवा वस्तुपाठ

या मंदिराच्या जीर्णोद्धारासाठी गावातील दानशूर नागरिक, युवक मंडळे, महिला मंडळे आणि प्रत्येक कुटुंबाने दिलेले योगदान विशेष उल्लेखनीय ठरले. कोणताही जातिभेद किंवा मतभेद न ठेवता संपूर्ण गाव एकदिलाने या कार्यात सामील झाले होते.

ग्रामस्थांची भावना:

> "उंभरे गावाने केवळ एका मंदिराचा जीर्णोद्धार केला नाही, तर आपल्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरेचे जतन करण्याची सामूहिक जबाबदारी पार पाडली आहे. लोकसहभागातून साकारलेला हा सोहळा संपूर्ण साक्री तालुक्यासाठी प्रेरणादायी ठरला असून, भविष्यातही हे मंदिर गावाच्या सामाजिक आणि धार्मिक एकतेचे मुख्य केंद्रस्थान राहील."

>