पिंपळनेर परिसराच्या शाश्वत विकासाचा बारीपाड्यातून निर्धार! जल, जंगल, जमीन, जनता अन् जनावरांच्या समतोल विकासासाठी ४७ प्रतिनिधींची एकजूट; सामूहिक वनहक्क व जलसंधारणावर मंथन

 बारीपाडा(सहसंपादक अनिल बोराडे):

गावांचा विकास केवळ रस्ते आणि सिमेंटच्या इमारतींपुरता मर्यादित न ठेवता निसर्गपूरक व शाश्वत विकासाचे एक अनुकरणीय मॉडेल उभारण्याचा ठाम निर्धार पिंपळनेर परिसर शाश्वत विकास मंचाच्या बैठकीत करण्यात आला. बारीपाडा येथे पार पडलेल्या या त्रैमासिक बैठकीला परिसरातील विविध गावांमधून तब्बल ४७ प्रतिनिधी आणि कार्यकर्त्यांची उपस्थिती लाभली. या एकजुटीमुळे पिंपळनेर परिसरातील गावांना विकासाच्या एका समान ध्येयाखाली जोडण्याच्या प्रयत्नांना नवी दिशा मिळाली आहे.

नैसर्गिक संपत्तीचे संवर्धन आणि भविष्याचा रोडमॅप

उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडलेल्या या बैठकीत गावांच्या भविष्यातील विकासाचा रोडमॅप तयार करणे, उपलब्ध नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे संवर्धन करणे आणि स्थानिक समुदायाच्या सक्रिय सहभागातून विकासाला गती देणे याबाबत सखोल चर्चा झाली.

बैठकीत प्रामुख्यानेछ जैवविविधता संवर्धन, सामूहिक वनहक्क, जलसंधारण, गावपातळीवरील संघटन, तसेच स्थानिक परंपरा व संस्कृतीचे जतन या विषयांवर व्यापक विचारमंथन करण्यात आले. जल, जंगल आणि जमीन ही केवळ नैसर्गिक संपत्ती नसून पुढील पिढ्यांसाठीची अमूल्य ठेव आहे; त्यामुळे त्यांचे शास्त्रशुद्ध व्यवस्थापन स्थानिक गावकऱ्यांच्या मदतीनेच झाले पाहिजे, यावर एकमुखाने भर देण्यात आला.

स्थानिक समस्यांवर उपायांचा शोध

बैठकीत केवळ समस्या मांडण्याऐवजी स्थानिक पातळीवर त्यावर प्रभावी उपाय शोधण्यावर भर दिला गेला. 'पाणी अडवा, पाणी जिरवा', वनसंपत्तीचे संरक्षण, सामूहिक वनहक्कांचे प्रभावी व्यवस्थापन आणि गावपातळीवर संघटनात्मक ताकद वाढवणे या माध्यमातून परिसराचा विकास अधिक लोकाभिमुख करण्याचा संकल्प सोडण्यात आला.

> “जल, जंगल, जमीन, जनता आणि जनावरे या पाचही घटकांचा समतोल साधणे हाच खरा शाश्वत विकास आहे.”

> — बैठकीत व्यक्त झालेली मध्यवर्ती भूमिका.

> 

मान्यवरांची प्रमुख उपस्थिती

या महत्त्वपूर्ण मंथन बैठकीस विविध क्षेत्रांतील मान्यवर व संघटनांचे पदाधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते:

 * वनवासी कल्याण आश्रम: श्री. गिरीशजी कुबेर (अखिल भारतीय कार्यकर्ते), श्री. अनिलजी पाटील (क्षेत्र संघटन मंत्री)

 * राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ: श्री. स्वप्नीलजी चामणीकर (प्रांत प्रचारक)

 * सेवा भारती: डॉ. आनंद फाटक

 * वनवासी विकास प्रतिष्ठान: डॉ. सुहास आजगावकर (कार्यवाह), पराग पंचभाई, उमेश देशमुख, वासुदेव जगताप, विनायक पवार

 * प्रशासन व उद्योग: श्री. ओंकार ढोले (वनपरिक्षेत्र अधिकारी, पिंपळनेर), श्री. सुभाष कांकरिया (उद्योजक, धुळे), श्री. संजयजी बोरसे

 * जनजाती हितरक्षा: श्री. विजय पवार

याशिवाय परिसरातील विविध गावांच्या सामूहिक वनहक्क व्यवस्थापन समित्यांचे अध्यक्ष, सचिव व कार्यकर्ते मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

विकासाचे नवी ऊर्जा देणारे 'बारीपाडा मॉडेल'

विविध गावांतील यशस्वी उपक्रम, निसर्ग संवर्धनातील अनुभव आणि येणाऱ्या अडचणींची देवाणघेवाण करून आगामी काळातील काम अधिक प्रभावी करण्याचा निर्णय या वेळी घेण्यात आला. बारीपाड्यातील या बैठकीतून पिंपळनेर परिसरातील शाश्वत विकासाच्या चळवळीला निश्चितच नवी ऊर्जा आणि दिशा मिळाली आहे.