विज्ञानाधारित शेतीशिवाय उत्पादनवाढ अशक्य; प्रत्येक शेतकऱ्याने माती परीक्षण करावे – सीईओ बाबासाहेब बेलदार

 **कृषी दिनानिमित्त धुळ्यात प्रगत शेतकऱ्यांचा सन्मान; सेंद्रिय शेती, हवामान बदल, जोडधंदे आणि 'विकसित भारत रोजगार व आजीविका मिशन'वर मार्गदर्शन**

सहसंपादक अनिल बोराडे 

**धुळे :**"देशातील सुमारे ७० टक्के जनता आजही शेती आणि कृषीपूरक व्यवसायावर अवलंबून आहे. शेती हा व्यवसाय निसर्गावर अवलंबून असला, तरी आधुनिक विज्ञानाची जोड दिल्याशिवाय उत्पादनात मोठी वाढ करणे अशक्य आहे. त्यामुळे प्रत्येक शेतकऱ्याने नियमित माती परीक्षण करून त्यानुसारच खत व्यवस्थापन करावे," असे आवाहन धुळे जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (सीईओ) बाबासाहेब बेलदार यांनी केले. आपण अधिकारी असलो तरी सर्वप्रथम एक शेतकरी पुत्र आणि कृषी पदव्युत्तर पदवीधर असल्याचा आपल्याला अभिमान आहे, अशी भावनाही त्यांनी यावेळी व्यक्त केली.

हरित क्रांतीचे प्रणेते व महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री कै. वसंतराव नाईक यांच्या जयंतीनिमित्त (कृषी दिन) जिल्हा परिषद धुळे, राज्य कृषी विभाग आणि पंचायत समिती धुळे यांच्या संयुक्त विद्यमाने यशवंतराव चव्हाण सभागृहात कृषी दिनाचा कार्यक्रम उत्साहात साजरा करण्यात आला. याप्रसंगी आयोजित कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानावरून बेलदार बोलत होते.

या कार्यक्रमात राज्यस्तरीय व जिल्हास्तरीय पीक स्पर्धेतील गुणवंत शेतकऱ्यांचा सत्कार करण्यात आला, तसेच 'विकसित भारत २०४७' अभियानांतर्गत 'विकसित भारत रोजगार व आजीविका मिशन (ग्रामीण)' या योजनेचा शुभारंभही मान्यवरांच्या हस्ते करण्यात आला.

### रासायनिक खतांचा संतुलित वापर व सोशल मीडियाचा सल्ला

मुख्य कार्यकारी अधिकारी बाबासाहेब बेलदार यांनी शेतकऱ्यांना रासायनिक खतांचा संतुलित वापर करण्याचे आणि सेंद्रिय शेतीचा स्वीकार करून शाश्वत शेतीकडे वाटचाल करण्याचे आवाहन केले. तसेच, हवामानाचा अंदाज, शासकीय योजना आणि कृषीविषयक अद्ययावत माहिती मिळविण्यासाठी कृषी विभागाच्या सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर करण्याचा सल्लाही त्यांनी शेतकऱ्यांना दिला.

### पुरस्कार ही नव्या यशाची सुरुवात: राजेश इंगळे

अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजेश इंगळे यांनी पुरस्कारप्राप्त शेतकऱ्यांचे अभिनंदन करताना सांगितले की, "पुरस्कार हा प्रवासाचा शेवट नसून नव्या यशाची सुरुवात आहे. शेतकऱ्यांनी पुढील वर्षी उत्पन्नात अधिक वाढ करण्याचे नियोजन आतापासूनच करावे." तसेच कृषी विज्ञान केंद्र आणि शासनाच्या मार्गदर्शनाचा लाभ घेत शेतीसोबतच दुग्धव्यवसाय, पशुपालन, बागायती यांसारखे पूरक व्यवसाय सुरू करून उत्पन्नाचे विविध स्रोत निर्माण करावेत, असे आवाहन त्यांनी केले.

### 'विकसित भारत रोजगार व आजीविका मिशन'चा शुभारंभ

उपजिल्हाधिकारी (रोहयो) बालाजी क्षिरसागर यांनी नव्या योजनेची माहिती देताना सांगितले की, 'विकसित भारत रोजगार व आजीविका मिशन (ग्रामीण)' या योजनेची प्रेरणा महाराष्ट्राच्या रोजगार हमी योजनेतून (रोहयो) मिळाली आहे. ही योजना केवळ रोजगार देणारी नसून ग्रामीण भागातील दुर्बल घटक, शेतकरी व मजुरांना कौशल्य विकास, स्वयंरोजगार आणि शाश्वत उपजीविकेसाठी सक्षम करणारी ठरेल.

## तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन: एल-निनोचा प्रभाव आणि उपाय

कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला कृषी विज्ञान केंद्राचे प्रमुख शास्त्रज्ञ डॉ. दिनेश नांद्रे यांनी **'एल-निनोचा शेतीवर होणारा परिणाम, उपाययोजना व व्यवस्थापन'** या विषयावर महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शन केले. त्यांनी शेतकऱ्यांना खालील तांत्रिक सल्ले दिले:

 * समाधानकारक पाऊस झाल्यानंतरच पेरणी करावी.

 * उशिरा पाऊस पडण्याची शक्यता गृहीत धरून कमी कालावधीत येणाऱ्या वाणांची निवड करावी.

 * आंतरपीक पद्धतीचा जास्तीत जास्त अवलंब करावा.

 * कापूस, तूर, सोयाबीन व बाजरी या पिकांचे योग्य नियोजन करावे.

यासोबतच कृषिभूषण दिलीप पाटील यांनी सेंद्रिय शेतीचे महत्त्व स्पष्ट करत शेतकऱ्यांना नैसर्गिक शेतीकडे वळण्याचे आवाहन केले.

### गुणवंत शेतकरी आणि 'महाविस्तार' ॲप वापरकर्त्यांचा गौरव

या सोहळ्यात **राज्यस्तरीय पीक स्पर्धा (खरीप २०२५ - आदिवासी गट)** आणि **जिल्हास्तरीय पीक स्पर्धा (सर्वसाधारण व आदिवासी गट)** मधील गुणवंत शेतकऱ्यांचा सन्मानपत्र व पुष्पगुच्छ देऊन गौरव करण्यात आला.

विशेष म्हणजे, 'महाविस्तार' ॲपचा सर्वाधिक प्रभावी वापर करून कृषीविषयक प्रश्न विचारणाऱ्या जागरूक शेतकऱ्यांचाही विशेष सत्कार करण्यात आला. यामध्ये खालील शेतकऱ्यांचा समावेश होता:

 1. तवरसिंग झाल्टे

 2. विलास देसले

 3. आप्पा देसाई

मान्यवरांची उपस्थिती

या कार्यक्रमाला अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजेश इंगळे, उपजिल्हाधिकारी बालाजी क्षिरसागर, जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी सुरज जगताप, जिल्हा कार्यक्रम अधिकारी अजय फडोळ, कार्यकारी अभियंता जयश्री सार्वे, कृषी विकास अधिकारी कावेरी राजपूत, कृषी विज्ञान केंद्राचे प्रमुख शास्त्रज्ञ डॉ. दिनेश नांद्रे, कृषी उपसंचालक प्रज्ञा पवार, गटविकास अधिकारी गणेश चौधरी, कृषिभूषण दिलीप पाटील यांच्यासह विविध विभागांचे अधिकारी, कर्मचारी आणि जिल्ह्यातील प्रगत शेतकरी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक कृषी विकास अधिकारी कावेरी राजपूत यांनी केले. सूत्रसंचालन कृषी विस्तार अधिकारी डॉ. तुषार तिवारी यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन जिल्हा कृषी अधिकारी भास्कर जाधव यांनी मानले.