महाराष्ट्र सीईटी २०२६: तंत्रज्ञानाचा 'डिजिटल वॉच'; पारदर्शक आणि हायटेक परीक्षा व्यवस्थेचा नवा अध्याय**

 सहसंपादक अनिल बोराडे 

मुंबई:महाराष्ट्र राज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा कक्षाने (State CET Cell) यंदा २०२६ च्या परीक्षांसाठी सुरक्षेचे सर्व विक्रम मोडीत काढले आहेत. 'शून्य गैरप्रकार' (Zero Malpractice) हे उद्दिष्ट समोर ठेवून राबवण्यात आलेल्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानामुळे राज्यातील सीईटी परीक्षा आता अधिक सुरक्षित, पारदर्शक आणि विश्वासार्ह बनली आहे. आधार पडताळणीपासून ते थेट सीसीटीव्ही पाळत ठेवण्यापर्यंतच्या यंत्रणेमुळे गैरप्रकारांना चाप बसला असून गुणवंत विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.

### **ओळख पटवण्यासाठी त्रिस्तरीय सुरक्षा कवच**

यंदा उमेदवारांची ओळख पटवण्यासाठी केवळ ओळखपत्रावर अवलंबून न राहता 'त्रिस्तरीय पडताळणी' (Three-tier Verification) प्रणाली वापरण्यात आली आहे:

१. **आधार/APAR आधारित पडताळणी:** अर्जातील माहिती आणि प्रत्यक्ष उमेदवार यांची अचूकता तपासण्यासाठी आधार क्रमांकाचा वापर करण्यात आला.

२. **फेशियल रेकग्निशन (चेहरा ओळख):** परीक्षा केंद्रात प्रवेश करताना उमेदवाराचा चेहरा स्कॅन करून डेटाबेसमधील फोटोंशी जुळवला जात आहे, ज्यामुळे 'डमी' उमेदवारांच्या प्रवेशाला पूर्णपणे लगाम लागला आहे.

३. **बायोमेट्रिक तपासणी:** बोटांच्या ठशांद्वारे (Biometrics) प्रत्येक उमेदवाराची हजेरी नोंदवली जात असून, यामुळे परीक्षेच्या विश्वासार्हतेत वाढ झाली आहे.

### **केंद्रीकृत CCTV देखरेख: प्रत्येक हालचालीवर 'तिसरा डोळा'**

राज्यातील सर्व परीक्षा केंद्रांवर यंदा केंद्रीकृत सीसीटीव्ही (Centralized CCTV Monitoring) यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात आली आहे. मुंबईतील मुख्य नियंत्रण कक्षातून राज्यातील कोणत्याही केंद्रावरील हालचालींचे थेट प्रक्षेपण पाहता येणे शक्य झाले आहे. यामुळे परीक्षा केंद्रावर होणारे अनुचित प्रकार किंवा स्थानिक स्तरावरील त्रुटींवर तत्काळ कारवाई करणे सीईटी सेलला सोपे झाले आहे.

### **नव्या नियमावलीची कडक अंमलबजावणी**

केवळ तंत्रज्ञानच नाही, तर 'एकसमान नियमावली' (Standard Operating Procedure) लागू केल्यामुळे सर्व केंद्रांवर परीक्षेचा दर्जा समान राखण्यात यश आले आहे. तांत्रिक बिघाड झाल्यास त्वरित बॅकअप देणारी यंत्रणा आणि सुरक्षित सर्व्हर यामुळे पेपर फुटीसारख्या अफवांनाही पूर्णपणे पूर्णविराम मिळाला आहे.

### **प्रशासकीय भूमिका**

सीईटी सेलच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी या उपक्रमाबाबत माहिती देताना सांगितले की, *"तंत्रज्ञानाच्या मदतीने प्रत्येक उमेदवाराला न्याय्य संधी देणे आणि परीक्षा प्रक्रियेची पारदर्शकता राखणे, हे आमचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. विद्यार्थ्यांच्या कष्टाचे फळ त्यांना मिळावे यासाठी आम्ही ही अभेद्य सुरक्षा व्यवस्था उभारली आहे."*

### **विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये समाधानाचे वातावरण**

या आधुनिक उपाययोजनांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सुरक्षेची भावना निर्माण झाली आहे. "पारदर्शक पद्धतीमुळे केवळ गुणवत्तेलाच प्राधान्य मिळणार आहे," अशी भावना परीक्षार्थींनी व्यक्त केली आहे. तंत्रज्ञानाच्या या प्रभावी अंमलबजावणीमुळे महाराष्ट्र सीईटीचा दर्जा राष्ट्रीय स्तरावरील परीक्षांच्या बरोबरीने पोहोचला असून, ही प्रणाली भविष्यातील परीक्षांसाठी एक दीपस्तंभ ठरणार आहे.